Meer verdieping op het gebied van geschiedenis? Kijk op NPOFocus.nl
↳ Enter om te zoeken
28 oktober 2017

De Caransa-ontvoering

Caransa politiecontrole
Bekijk Video
30 min

Ontvoerd in de jaren 80: Italiaanse praktijken in Nederland

Ontvoeringen komen in Nederland weinig voor in de twintigste eeuw. Dit is wel anders in landen als Italië. Hier kijkt men aan het einde van de jaren zeventig niet meer op van de zoveelste ontvoering. In 1977, het jaar dat Caransa verdwijnt, worden in Italië zo’n 75 mensen (tijdelijk) van hun vrijheid beroofd. De opbrengst van dit alles? Zo’n 150 miljoen gulden.

Telegraaf voor web maffia
© Telegraaf

De Italiaanse maffia is een grote speler in deze ontvoeringen. Zestig procent van de ontvoerders is afkomstig uit Calabrië, een provincie in het zuiden van Italië die bekend staat om de georganiseerde misdaad.   

Na de ontvoering van Caransa blijft het in Nederland weer enige tijd stil, maar hier komt een einde aan in 1982.

1982: Toos van der Valk
Op 26 november wordt Toos van der Valk ’s avonds laat uit haar woning in het Brabantse Nuland ontvoerd. Haar man is een van de eigenaren van de Van der Valk-hotels. Hij ligt op dat moment al te slapen. Om zes uur ’s ochtends bellen de ontvoerders hem wakker. Ze willen geld zien. De politie neemt aan dat het gaat om georganiseerde misdaad.

De ontvoering komt pas na vier dagen in de publiciteit. De familie probeert de situatie eerst achter de schermen op te lossen, maar wanneer dit niet lukt schakelen ze ook de media in. Het NOS Journaal besteedt uitgebreid aandacht aan de ontvoering.

30 november 1982

Ontvoering van Toos van der Valk, NOS

Toos van der Valk
Bekijk Video
1 min

Van der Valk blijkt gevangen te zitten in een kleine kamer van drie bij vier meter in een flat in België. Haar Italiaanse ontvoerders eisen een bedrag van 12,5 miljoen gulden. De familie is uiteindelijk bereid te betalen.

Na 21 dagen wordt Van der Valk vrijgelaten in Eindhoven. Vrij snel daarna arresteert de politie zes verdachten in de Duitse plaats Constanz en nog eens drie verdachten in Zwitserland. Slechts een deel van het losgeld vinden ze terug.

Mevrouw van der Valk bedankt de pers en de politie voor hun terughoudendheid in de ontvoeringszaak. (1982)
Toos van der Valk bedankt pers en politie voor terughoudendheid, 1982 © Fotocollectie Anefo

1983: Freddy Heineken
Veruit de bekendste ontvoering in Nederland is de ontvoering van biermagnaat Freddy Heineken en zijn chauffeur Ab Doderer. Op 9 november 1983 overmeesteren vier ontvoerders Heineken voor zijn kantoor in Amsterdam. Doderer, die hem te hulp schiet, wordt ook gegrepen.

De ontvoerders slepen de twee heren naar een bestelbus waar ze geboeid en geblinddoekt worden. Het busje brengt Heineken en Doderer vervolgens naar een loods in het Amsterdamse havengebied.

De eis is 35 miljoen gulden, en dat krijgen de ontvoerders ook. Maar ondanks de betaling komen Heineken en Doderer niet vrij. Het is een anonieme tip die de politie uiteindelijk leidt naar de loods. 21 dagen na de ontvoering wandelen de Amsterdammers naar buiten.

Heineken en Doderer na vrijlating
Heineken en Doderer na vrijlating, 1983 © Fotocollectie Anefo

Holleeder op de vlucht
De ontvoering blijkt het werk van Cor van Hout, Willem Holleeder, Frans Meijer en Jan Boellaard. Maar het blijkt voor de Nederlandse politie knap lastig om de daders in te rekenen. De twee hoofdverdachten, Willem Holleeder en Cor van Hout, slaan op de vlucht.

26 maart 2016

Holleeder op de vlucht

Holleeder op de vlucht
Bekijk Video
4 min

Bekijk hier de hele aflevering over de vlucht van Holleeder.

Bang voor copy cats
Na de ontvoeringen van Freddy Heineken en Toos van der Valk vreest het Ministerie van Justitie voor een toename in het aantal ontvoeringen. De Officier van Justitie van Amsterdam uit zijn zorgen: volgens hem heeft de politie nauwelijks mogelijkheden om dit soort ontvoeringen de kop in te drukken.

Daarnaast bestaat de angst dat deze ‘geslaagde ontvoeringen’ anderen kunnen inspireren om hetzelfde te doen. Het lijkt een makkelijke manier om snel rijk te worden.

Toch blijft het lange tijd stil in ontvoeringsland, tot 1987. 

1987: Gerrit-Jan Heijn
Op 9 september 1987 wordt Ahold-topman Gerrit-Jan Heijn ontvoerd voor zijn huis in Bloemendaal. De Nederlandse politie gaat er door de eerdere ontvoeringen van uit dat meerdere personen achter de verdwijning zitten.

Maar anders dan bij Caransa, Van der Valk en Heineken blijkt de ontvoering het werk van één individu: Ferdi Elsas. Hij eist losgeld en diamanten. Het geld wil hij gebruiken om wraak te nemen op oud-collega’s.

Moord
Elsas neemt Heijn mee in zijn auto en laat hem twee cassettebandjes inspreken als bewijs van leven. Daarna schiet hij Heijn dood, snijdt zijn vinger af en neemt zijn bril mee. Het lichaam begraaft Elsas in de bossen bij Doorweth.

De familie heeft geen idee en besluit het losgeld te betalen. Maar daarna blijft het stil. De familie verneemt niets meer van de ontvoerder, dan wel van Gerrit-Jan Heijn zelf. Heijns’ vrouw doet nog een geëmotioneerde oproep op de televisie: “We hadden gehoopt dat u mijn man zou vrijlaten, nu wij al het mogelijke hebben gedaan om u het losgeld te overhandigen.”

Voormalig graf G. J. Heijn in de bossen bij Renkum
Voormalig graf van Heijn bij Renkum, 1988 © Fotocollectie Anefo

Biljetten
Pas maanden later weet de politie te ontrafelen wie achter de verdwijning zit. De serienummers van de losgeldbiljetten zijn bekend bij de Nederlandse Bank. Elsas verraadt zichzelf door in een supermarkt te betalen met zijn losgeld.

Op 6 april 1988 vallen agenten de woning van Elsas binnen. Ze denken dan nog dat hij onderdeel is van een bende die Gerrit-Jan Heijn heeft ontvoerd. Diezelfde dag bekent Elsas niet alleen zijn betrokkenheid, maar ook de moord op Heijn. Pas dan blijkt dat hij echt alleen gehandeld heeft. Ferdi Elsas krijgt 20 jaar cel en TBS opgelegd.

7 april 1988

Ontvoerd en vermoord: Gerrit-Jan Heijn, NOS

Gerrit-Jan Heijn
Bekijk Video
3 min

Veilige veelverdieners
De ontvoering van Gerrit-Jan Heijn is niet de laatste in Nederland. Zo wordt in 2003 Reinier Terwindt, de zoon van een rijke steenfabrikant, ontvoerd in Nijmegen. De politie bevrijdt hem na vijf dagen. In 2005 verdwijnt Claudia Melchers, dochter van multimiljonair Hans Melcher. De eis van de daders: 300 kilo cocaïne.

Op een paar van deze incidenten na krijgt de georganiseerde ontvoering en afpersing in Nederland nooit echt voet aan de grond. Italiaanse praktijken blijven de veelverdieners in Nederland – op een enkeling na – bespaard.

Credits
  • Regisseur
    Paul Ruigrok
  • Researcher
    Ingeborg van de Kamp
  • Ontvoerd in de jaren 80: Italiaanse praktijken in Nederland
    Nienke Hidding
Geïnterviewden Bronnen
  • Cees Koring
    Cees Koring

    Verslaggever bij De Telegraaf

  • Carol van Oppen
    Carol van Oppen

    Lid van de Continental Club

  • Teun Platenkamp
    Teun Platenkamp

    Inspecteur bij de politie

  • Kees Sietsma
    Kees Sietsma

    Inspecteur bij de politie

  • Anne de Vries
    Anne de Vries

    Ooggetuige

  • Joop van Heuveln
    Joop van Heuveln

    Rechercheur

  • Willem van Hattem
    Willem van Hattem

    Rechercheur

  • Hans Knoop
    Hans Knoop

    Woordvoerder van de familie Caransa

  • Uit de dossiers van Commissaris Toorenaar

    Peter. R. de Vries, Uit de dossiers van Commissaris Toorenaar (Baarn, 2002).

  • Stadsarchief Amsterdam

    Stadsarchief Amsterdam

    Meer informatie:
  • Nationaal archief Den Haag

    Fotocollectie Anefo, Nationaal Archief

    Bekijk hier
  • Leeuwarder Courant

    "Ontvoeringstrend met alle middelen Staat afkappen", Leeuwarder Courant (05-12-1983).

    Lees hier
  • Telegraaf

    I. Hiddes Galema, "Maffia doet in ontvoeringen", Telegraaf (20-09-1975).

    Lees hier
  • Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid nacht

    Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

    Bezoek de website hier:
  • Ontvoering Caransa politiecontrole

    © Fotocollectie Anefo

Vragen?

Heeft u vragen, ideeën of opmerkingen?

Neem dan contact op met de redactie: